پيشگفتار سيد ميرزا رفيع الدين / محمد رفيع / رفيع حسنى حسينى طباطبايى ، فرزند ميرزا على اصغر مستوفى پسر ميرزا رفيع پسر ابى طالب وزير پسر ميرزا سليم ، كه به نظام العلماى تبريزى معروف است ، در سال 1250 ه . ق . در تبريز « 1 » زاده شد . نسب وى به « ابراهيم طباطبا » مىرسد و از مشهورترين شخصيت‌هاى مذهبى ، سياسى و ادبى خاندان طباطبايى تبريز در عصر قاجار مىباشد . نظام العلماء فردى متمول و سرمايه‌دار و معنون بوده ، كه به دليل شهرت ، ثروت و وابستگى به دربار قاجار ، در تبريز « دولت سايه » مقتدرى از ميان دوستان و اقوام و آشنايان فراهم آورده و به حيف و ميل اموال عمومى و غارت و چپاول مردم مىپرداخته است . در سال 1313 ه . ق . مردم تبريز كه از جنايات وى ، دبير السلطنه و وكيل الملك به ستوه آمده بودند ، سر به شورش نهادند : « چهارشنبه ، 29 صفر 1313 ه . ق . وقايع شورش تبريز را مدتى است شنيده‌ام . . . از نظام العلماء دبير السلطنه ، وكيل الملك و غير و غير مردم آذربايجان و اهالى شهر تبريز خصوصا ، به ستوه آمده‌اند . قيمت نان هم ترقى كرده ، بلكه قحطى شده بود . به‌طور عرض و شكايت مردم به خانه قايم مقام رفته بودند . . . سربازان به عارضين شليك كرده بودند . به روايتى 20 و به روايتى 30 نفر كشته شده بودند . . . نظام العلما و اتباع و

--> ( 1 ) . برخى محل تولد وى را ادينك نوشته‌اند . ( شرح‌حال رجال ايران ، 3 / 406 ) .